Το Σύστημα Ελέγχου Επιτοκίων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Μέρος II) — Εισαγωγή του Τόκου επί των Υπερβολικών Αποθεματικών

Στο προηγούμενο άρθρο, εξετάσαμε το σύστημα διαδρόμου επιτοκίων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Federal Reserve) πριν από την οικονομική κρίση του 2008 («Λεπτομερής Εξήγηση του Συστήματος Ελέγχου Επιτοκίων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Μέρος Ι)»). Εκείνη την εποχή, λόγω του περιορισμένουΕφεδρικάπου οι τράπεζες κατείχαν στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η Fed χρησιμοποίησε το προεξοφλητικό επιτόκιο ως ανώτατο όριο και τις πράξεις ανοικτής αγοράς για τον έλεγχο του κατώτερου ορίου.

Ωστόσο, μετά την χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ εφάρμοσε ποσοτική χαλάρωση μεγάλης κλίμακας, αυξάνοντας σημαντικά τη ρευστότητα της αγοράς και καθιστώντας το σύστημα διαδρόμου επιτοκίων αναποτελεσματικό. Για να αντιμετωπίσει αυτή την κατάσταση, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ εισήγαγε το σύστημα «Επιτοκίων επί Εξαιρούμενων Επιτοκίων» (Interest on Ex).ΑΥΤΟΙΑποθεματικά s (IOER) το 2008 ως το νέο κατώτερο όριο για τα επιτόκια. Αυτό το άρθρο θα αναλύσει λεπτομερώς αυτήν την αλλαγή πολιτικής και τον αντίκτυπό της στο σύστημα ελέγχου των επιτοκίων.

Εισαγωγή του Τόκου επί των Υπερβολικών Αποθεματικών (IOER)

Το IOER αναφέρεται στους τόκους που καταβάλλει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Ομοσπονδιακή Τράπεζα) επί του τμήματος των τραπεζικών αποθεματικών που υπερβαίνουν τα απαιτούμενα αποθεματικά. Πριν από το 2008, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ δεν κατέβαλε τόκους επί των τραπεζικών καταθέσεων, με αποτέλεσμα ένα αναποτελεσματικό κατώτερο όριο για τον διάδρομο επιτοκίων των ΗΠΑ, βασιζόμενη αντ' αυτού σε πράξεις ανοιχτής αγοράς για τον έλεγχο των επιτοκίων της αγοράς. Ωστόσο, η άνευ προηγουμένου υπερβάλλουσα ρευστότητα που προκλήθηκε από τη χρηματοπιστωτική κρίση υπονόμευσε σοβαρά την αποτελεσματικότητα των πράξεων ανοιχτής αγοράς, προκαλώντας κατακόρυφη πτώση των επιτοκίων της αγοράς.

Για να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ εισήγαγε το IOER τον Οκτώβριο του 2008, με στόχο να περιορίσει τη μείωση των επιτοκίων της αγοράς καταβάλλοντας τόκους στις τράπεζες. Όταν τα επιτόκια που μπορούσαν να επιτύχουν οι τράπεζες στην αγορά έπεσαν κάτω από το IOER, ήταν πιο πιθανό να καταθέσουν τα πλεονάζοντα κεφάλαιά τους στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα, διατηρώντας έτσι τα επιτόκια της αγοράς πάνω από το επίπεδο του IOER.

Η Μετατόπιση του IOER: Από το Εργαλείο Κατώτερου Ορίου στο Εργαλείο Ανώτερου Ορίου

Παρόλο που αυτό το μέτρο αρχικά πέτυχε να περιορίσει την πτωτική τάση των επιτοκίων, κατέστη σαφές ότι τα μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα οποία κατείχαν μεγάλα ποσά μετρητών και δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν άμεσα το IOER, συνέχισαν να οδηγούν τα επιτόκια της αγοράς σε χαμηλότερα επίπεδα, παραβιάζοντας τελικά το κατώτατο όριο του IOER.

Είναι ενδιαφέρον ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ ανακάλυψε ότι σε ένα περιβάλλον ακραίας ρευστότητας, το IOER άρχισε να λειτουργεί ως ανώτατο όριο για τα επιτόκια. Όταν η αγορά ήταν γεμάτη κεφάλαια και τα αποθεματικά των τραπεζών στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα αυξάνονταν, τα επιτόκια της αγοράς αυξάνονταν. Οι τράπεζες απέσυραν αποθεματικά από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα και τα δάνειζαν με υψηλότερα επιτόκια της αγοράς, με αποτέλεσμα τα επιτόκια της αγοράς να υποχωρήσουν κάτω από το IOER.

Αυτό το φαινόμενο κατέδειξε ότι σε συνθήκες άφθονης ρευστότητας, ο ρόλος του IOER ως εργαλείου κατώτερου ορίου αποδυναμώθηκε, αλλά ακούσια ανέλαβε τον ρόλο ενός ανώτατου ορίου για τα επιτόκια. Τον Δεκέμβριο του 2008, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ προσάρμοσε το εύρος-στόχο του επιτοκίου των ομοσπονδιακών κεφαλαίων σε 0-0,25% και όρισε το IOER στο ανώτερο όριο αυτού του εύρους, επιβεβαιώνοντας περαιτέρω τη νέα λειτουργία του IOER ως ανώτατου ορίου εντός του διαδρόμου των επιτοκίων.

Η λογική του ελέγχου των επιτοκίων εν μέσω υπερβάλλουσας ρευστότητας

Καθώς τα υπόλοιπα των τραπεζών στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ εκτοξεύτηκαν από περίπου 10 δισεκατομμύρια δολάρια πριν από το 2008 σε 800 δισεκατομμύρια δολάρια στις αρχές του 2009, και μάλιστα έφτασαν τα 3 τρισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα χρόνια, η λογική του ελέγχου των επιτοκίων άλλαξε ριζικά.

Υπό κανονικές συνθήκες, το IOER θα μπορούσε αποτελεσματικά να χρησιμεύσει ως χαμηλότερο όριο για τα επιτόκια. Ωστόσο, σε ένα σενάριο υπερβολικής ρευστότητας στην αγορά, ο αντίκτυπος του IOER στον περιορισμό της μείωσης των επιτοκίων ήταν περιορισμένος.

Όταν τα επιτόκια της αγοράς υπερέβαιναν το IOER, οι τράπεζες απέσυραν αποθεματικά από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα και τα δάνειζαν με υψηλότερα επιτόκια της αγοράς, αυξάνοντας τα κεφάλαια της αγοράς και προκαλώντας πτώση των επιτοκίων. Αυτός ο μηχανισμός σταδιακά μετέτρεψε το IOER σε εργαλείο ανώτατου ορίου για τα επιτόκια, ενώ το παραδοσιακό προεξοφλητικό επιτόκιο έχασε τον κυρίαρχο ρόλο του στον έλεγχο των επιτοκίων.

Επιπτώσεις του IOER στην αγορά: Μια αναλογία με την αγορά χοιρινού κρέατος

Για να εξηγήσουμε γλαφυρά αυτή τη μετατόπιση, σκεφτείτε μια αναλογία με την «αγορά χοιρινού κρέατος»: ας υποθέσουμε ότι ένα εργοστάσιο χοιρινού κρέατος ορίζει ένα ανώτατο όριο τιμής για το χοιρινό κρέας στα 20 γιουάν και ελέγχει τις τιμές μέσω της προσφοράς της αγοράς. Όταν η προσφορά της αγοράς είναι υπερβολική, οι τιμές του χοιρινού κρέατος μειώνονται, αλλά το εργοστάσιο αγοράζει πίσω χοιρινό κρέας από ορισμένους προμηθευτές στα 10 γιουάν. Ωστόσο, η προσφορά της αγοράς παραμένει συντριπτική, με αποτέλεσμα οι τιμές να συνεχίζουν να μειώνονται, ξεπερνώντας τελικά το όριο των 10 γιουάν.

Στη συνέχεια, οι τιμές του χοιρινού κρέατος ανακάμπτουν, αλλά ανεξάρτητα από τις διακυμάνσεις της αγοράς, οι τιμές δεν υπερβαίνουν ποτέ τα 10 γιουάν. Ο λόγος είναι ότι όταν οι τιμές υπερβαίνουν τα 10 γιουάν, οι πωλητές χοιρινού κρέατος αποσύρουν το προηγουμένως αποθηκευμένο χοιρινό κρέας από το εργοστάσιο και το πωλούν σε υψηλότερες τιμές, σταθεροποιώντας τις τιμές. Αυτό είναι παρόμοιο με τον ρόλο του IOER στις χρηματοπιστωτικές αγορές: όταν τα επιτόκια της αγοράς αυξάνονται πάνω από το IOER, οι τράπεζες αποσύρουν αποθεματικά από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα και τα δανείζουν με υψηλότερα επιτόκια, με αποτέλεσμα τελικά να μειωθούν τα επιτόκια στο επίπεδο του IOER.

Σύναψη

Η εισαγωγή του τόκου επί των πλεοναζόντων αποθεματικών, που αρχικά προοριζόταν ως εργαλείο κατώτερου ορίου εντός του διαδρόμου επιτοκίων, σταδιακά ανέλαβε τη λειτουργία ενός ανώτερου ορίου εν μέσω υπερβολικής ρευστότητας στην αγορά. Αυτή η μετατόπιση όχι μόνο αντανακλά τον βαθύ αντίκτυπο της χρηματοπιστωτικής κρίσης στη νομισματική πολιτική, αλλά σηματοδοτεί και την προσαρμογή της Ομοσπονδιακής Τράπεζας στον έλεγχο των επιτοκίων στη νέα κανονικότητα.